ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ZİYAPAŞA MAHALLESİ – MİMAR SİNAN PARKI KESİMİ KENTSEL TASARIM ULUSAL PROJE YARIŞMASI


Adana / Türkiye / 2008
 

Adana kendi ovada karakteristik ışınsal bir sistem doğrultusunda oluşmuş; ilk yerleşmeler kalenin ve seyhan nehri'nin batısında gelişmiştir. Işınsal kurulum sistemi konsantrik sisteme dönüşüm devresinde bulunan kentte, birinci kuşak belirgin olarak oluşmuştur. Hidrolojik etkenler dolayısıyla yeni yerleşimler iki ayrı ışınsal sistemi göre ulaşmaktadır. (Seyhan'ın batısı ve Doğusu) Proje alanı tarihsel çekirdeğin kuzeyinde eski baraj kapaklarının olduğu bölgede olup baraj kanalı ve seyhan nehri arasında kalmaktadır. Proje alanının sosyal, kültürel, turizm ve ticaret amaçlı kullanımı açısından öncelikle yeniden tanımlanması gerekmektedir. Kent Seyhan Nehri'nin kenarında kurul­masına karşın nehirle güçlü bir mekânsal ilişki içinde değildir. Bu nedenle proje alanının yeniden tanımlanmasında bu mekânsal ilişkinin yaratılması tasarımın en önemli ilkesidir, bu amaçla öncelikli yol olarak kentsel meydanın konumu belirlenmiştir. Söz konusu kentsel meydanı konut, kültür, ticaret yapıları çevrelemektedir. Özellikle Sey­han Nehri kenarı tümüyle rekreasyon ve tema parklarına ayrılmıştır. Bu bölgeyi destekleyen yeme içme ve ticaret mekânları batıda kentsel meydanın sınırlarını oluşturmaktadır. Bir tür nehir cephesi diye adlandırabileceğimiz bu bölüm rekreasyon alanına doğru büyük gölgeliklerle uzanarak buralardaki yaşama canlılık katmaktadır.


Proje bütününde;

1  Kent Cephesi

2  Kent Evi

3  Kent Sokağı

4  Kent Kanopisi

5  Kent Meydanı

 

6  Kent Bahçesi

7  Kent Mabedi

8  Kıyı Parkı

9  Su Sahnesi

10 Kent Odası


Kent Meydanı

Kent meydanı yol aksları tarafından belirlenmekte olup donatı alanları ile ilişkilendirilmektedir. Kent meydanı proje alanının nehir kenarında olmasından dolayı nehirle buluşturulmuştur. Özellikle nehir boyunca kent ulaşımı düşü­nülmekte olup nehir içi ulaşım kent meydanındaki transfer noktasında sonlanmaktadır.

 

 

Kent Evi

Kentlerde arazinin çok değerli ve yüksek rantlar sağlaması nedeniyle dar cepheli sıra evler tasarlanmıştır. Batıda kanal boyunca devam eden sıra evlerin zemin katları boşaltılmıştır. Böylece hem görsel hemde fiziksel açıdan güçlü bir dış mekân oluşumu sağlanmıştır. Özellikle nehirden gelen serin havanın mikro klimatik açıdan değerlen­dirilmesi tasarımın en önemli ilkelerindendir.

Kent Sokağı

Adana'nın yüksek sıcaklık değerlerine sahip bir kent olması nedeniyle kamusal alanlar daha çok üstü kapalı sokaklar ve geçit evleri çerçevesinde planlanmıştır. Özellikle yeme - içme, alışveriş ve kültürel mekânlar sokak çevresinde planlanmış olup ofis, ev ofis, otel gibi işlev alanlarına sokaktan geçilmektedir. Bu üstü kapalı sokaklar hiyerarşik açıdan ikincil ve üçüncül diğer alanlara açılmaktadır.

 

Kent Cephesi  

Kentlere en önemli karakteristik özelliklerini veren fiziksel oluşumların başında su kaynakları gelmektedir. (Deniz, göl - nehir, kanal..) Adana kentinin karakteristik özellikleri açısından da Seyhan Nehri benzer özellikler taşımakta­dır. Ne varki hidrolojik sebeplen nedeniyle bu kentin mimarisinde güçlü bir şekilde hissedilmektedir. Bu nedenle yeni bölgenin tasarımında nehir boyunca güçlü bir kent cephesi yaratmak gerekmektedir. Söz konusu cephe kıyı ile işlevsel özellikleri ile mekânsal bir bağ kurmaktadır.

 

Kert Kanopisi

Kentin bir yandan nehir kenarında oluşu diğer yandan yüksek sıcaklık değerlerine maruz kalması tasarım açısın­dan bir takım önlemler almayı gerekli kılmaktadır. Önerimizde kent cephesinin en önemli mimari elemanı kent ka-nopileridir. Nehir kenarına doğru uzanan bu bölgelik elemanlar altta rekreasyona dönük hizmet alanlarını barındır­maktadır. Diğer yandan kent meydanına doğru yönelen kanopilerde kültürel hizmet alanları ile bütünleşmektedir.

 

Kent Bahçesi

Kent meydanını çevreleyen donatı alanlarının iç bölümü kent bahçesi olarak önerilmektedir. Kent bahçesi daha çok konut birimlerinin iç avlusu gibi mahremiyeti olan özellikli bir bahçedir.

Kent Mabedi

Anadolu Cami Mimarisi açısından farklı tipolojileri barındırmaktadır. Bunlar arasında mihrap önü kubbeli doğrusal camiler özellikle Türk - İslam mimarisinde özel bir yere sahiptir. Kaldı ki adana Ulu Camii'nde doğrusal planlı cami­ler tipolojisinde yer almaktadır. Dolayısıyla bu alanda kent meydanının önemli bir mimarı öğesi olan cami tıpkı tipik bir geleneksel mahallenin mekânsal organizasyonunda olduğu gibi benzer mekânsal ilişkiler düzeni için doğrusal planlı bir tiple taçlandırılmıştır. Türk İslam camilerinin mekânsal örüntüsünde görülen modüler yapı ya da geomet­rik düzenler burada tüm yüzeylerin oluşumunda eses alınmıştır. Cephe karelerden kurulu kafes görünümünde olup kafeslerin derinliği ile hem cephe hemde güneş ışınlarına karşı geliştirilmiş bir önlem olarak düşünülmüştür.

 

Kıyı Parkı

Seyhan Nehri'nin kenarından kent cephesine kadar olan yüzey kıyı parkı olarak düşünülmüştür. Bu bölge bir dizi tema parkları, buluşma alanları, toplantı, gösteri, yeme - içme birimleri, info merkezleri ve amfi tiyatrıdan oluşmak­tadır. Meydana yakın bölgede su sporları merkezi, meydan önünde ise nehir içi ulaşım araçları için ayrılmış alana tüm kıyı boyunca (kuzey - güney kıyısında) rekreasyon alanı olarak ayrılmıştır.

 

Su Sahnesi

Seyhan Nehri üzerindeki ezki baraj tasarımında su sahnesi olarak değerlendirilmiştir. Söz konusu su sahnesi amfitiyatronun da bir anlamda sahnesi olarak düşünülmüştür. Kent Odası

Mustafa Kemal Paşa bulvarı boyunca tasarlanan blokların kent meydanına dönük yüzeyleri sosyal ve kültürel amaçlı (gençlik merkezi, sergi galerileri, konferans, oda tiyatrosu) gibi meekanlarla donatılmıştır. Bu mekânlar kent meydanına gölgelik amaçlı kanopilerle uzanmaktadır.