KAYSERİ İÇ KALESİ'NİN KORUNARAK KÜLTÜR VE SANAT ORTAMINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ İÇİN İKİ KADEMELİ ULUSAL MİMARLIK YARIŞMASI


Kayseri / Türkiye / 2008
 

Tarihi İç Kale’nin  Kültür ve Sanat ortamına dönüştürülmesi aşamasında  tarihi İç Kale’yi dolduran mevcut yapılardan arındırarak bir mahalle karakterinde yeniden işlevlendirmesi  amaçlanmaktadır.

Ancak bu durumda İç Kale’de ki kütlesel ve mekansal biçimlenişin konsepti ne olmalıdır?  Tarihi kalenin bir tür duvar yapısı olduğu düşüncesinden hareketle duvarların zaman içinde meydana gelecek eskime ve strüktürel bozulmaya karşı  nasıl ayakta tutmak gerektiği tartışılmıştır. Bu nedenle Osmanlı Mimarisi’nde strüktürel elemanların açılmasına karşı bir önlem olarak geliştirilen gergi demiri konstrüksiyonu tektonik bir transfer olarak yorumlanmıştır. (Şekil 4) Böylece Tarihi İç Kale de tasarlanacak mahallenin mimari dokusu için  sütrüktürel bir eleman olan “gergi demiri” ni bir arkitip olarak kullana gridal bir sürtüktür geliştirilmiştir, (Şekil 5 )

İç kale içinde tasarlanan mahalle bu gridal sürtüktür esas alınarak  beş aşamalı katmanlaşma sonucunda  kütlesel ve mekansal kimliğine kavuşmuştur, (Şekil 6 )

  • Katman  -1

İç kale içindeki boşluğu zemin altında müze olarak değerlendirildiği katmandır.Bu kattaki hacimlerin  mimari karekteri  0 katmanında tasarlanan gridal  sütrüktürün mimari karekterin izdüşümü olarak yorumlanabilir.Müze mekanlarının tüm işlevsel birimleri  bu sistem üretmektedir. (Foto 9,10 )

  • Katman  0

İç kale içindeki boşluktur. (Foto 9,10 )

  • Katman  1

Bu boşluğu üç yönde kale duvarlarına taşıyan sütrüktürel elemanlar mevcuttur. Bir buluşma mekanı olarak tasarlanan bu bölüm içinde bazı gridler işlevlendirilerek söz konusu boşluğun aktif biçimde kullanılması öngörülmüştür. Bir anlamda gridal bir boşluk olan bu alanda izleyenlerin farklı deneyimler yaşamasi kaleyi bir duvar yapısı olarak keşfetmesi, burçların içini  sanat işlikleri olarak kullanması, satış birimleri, kafeterya, info merkezi, rekreasyon alanları, avlular, ışık avluları. kale cami ve bahçesi, sergileme birimleri vb… gibi işlev alanlarından oluşmaktadır.Kalenin iki esas girişi olduğu gibi kullanılmış olup yakın zamanda açılan diğer kapı ise servis kapısı olarak kullanılmıştır. (Foto 9,10 )

  • Katman  2

Bir tür galeri katı olarak yorumlanabilecek düzenlemeyi içermektedir.0 ve -1 katmanlarındaki bazı mekanların düşey sürekliliğinin sağlandığı katman olup kale duvarlarını farklı kotlardan izlenmesi amaçlanmıştır. (Burç gezinti - seyir ,acil düşey sirkülasyonu, kahvehane, teras, seyir ve gezinti köprüleri, kütüphane, ışık evi, cafeterya ve terası) (Foto 9,10 )

  • Katman  3

Kale içindeki  strüktürel boşuluğu örten çatı düzlemi ve gezinti yolları içermektedir. (Foto 9,10 )

(burç gezinti alanları, cafe ve terası, gergi demirleri, yarı açık ve kapalı mekanların cam tonoz örtüsü,)

 
 
  • Katman  4

Kale içinde kurulan mahallenin güneş kontrol sistemidir. (Foto 9,10)

Kale mahallesini oluşturan ünitelerin strüktürel ve mekansal arkitipleri yatayda ve düşeyde  farklı  biçimlerde  bir araya gelerek  farklı işlev alanlarını tanımlayan düzenleri oluşturmaktadır.  (Şekil 7)

SONUÇ OLARAK Kayseri İç Kalesi’nin korunarak kültür-sanat ortamına dönüştürülmesini amaçlayan bu öneri İç Kale’yi, içi boşaltılmış  seyirlik bir obje olarak algılamak yerine mahalle karekterinde yeniden işlevlendirilmesi  öngörülmektedir.

Özellikle Avrupa’da örneğine çok rastlanan yaratıcı konseptine sahip projelerden birini Anadolu’da  ve bir kale yapısında gerçekleştirmek ilginç  mekansal deneyimlerin yaşanmasına neden olacaktır.

Ayrıca zengin bir kültür ve mimari mirasa sahip Türkiye’de koruma konusunda bir tabu haline gelen kimi yaklaşımlardan farklı bir örnek olması bu konuda  yeni gelişmelerin yaşanmasına ve tartışılmasına neden olacaktır.