İSTANBUL KAYABAŞI BÖLGESİ İÇİN KONUT TASARIMI MİMARİ FİKİR PROJE YARIŞMASI


İstanbul / Türkiye / 2009
 

Konut bir toplumun  yaşama alışkanlıklarının, üretim ilişkilerinin mimari mekanda  doğrudan karşılık bulduğu en önemli kültürel göstergelerden biridir. Bu nenenle hemen hemen bütün toplumların kendine özgü bir konut kültürü vardır.

 

Bir kültürel değer olarak konutun mimari özellikleri mekansallaşırken üç boyutta irdelenmelidir.Bunlar;

 

  1. Yerleşme  konsepti,
  2. Plan konsepti,
  3. Cephe konsepti.

 

Kuşkusuz bu özellikleri planın kullanım detaylarından başlayarak daha da ayrıntılandırmak olasıdır. Ne var ki bu üç temel özellik  bir toplumun kültürel özelliklerini okuyabilme açısından esas oluşturmaktadır.

 

  1. Yerleşme Konsepti :

Türkiye toplumunun farklı iklim, kültür, fiziksel çevre, üretim ilişkileri , etnik değerler açısından taşıdığı  çeşitlilik kentlerin dokusunu ve mimari karakterini belirleyen  en önemli ögedir. Özellikle tarihsel dönemlerde oluşan kent- konut dokusu ve onun mimari niteliği bu açıdan büyük bir çeşitlilik göstermektedir.

 

Her nekadar çağdaş yaşam biçimlerinin getirdiği makinalaşma ve giderek doğal değer  ve çevrelerden uzaklaşma olgusu somut bir gereklilik olarak karşımızda dururken, bir topluma kimlik değerleri kazandıran tüm kültürel  ölçütler  halen etkisini  sürdürmektedir.

 

Bu nedenle yeni bir  konut yerleşkesi hazırlanırken emsal hesabına  dayalı konut  bloklarını oluştururken temel sorun matematiksel işlemlerden çok toplumsal ve kültürel yaşam değerlerini öne çıkaran bir anlayışı  yansıtmaktadır.

 

İşte bizim önerimiz; kentli olmaya çalışan bir toplumu matematik bir hesapla  yeşil alanlar içinde yüksek bloklarda  yaşatmak yerine sıkışık bir dokunun tanımladığı kentsel kamusal mekanlarda  gerçekleştirecek komşuluk ilişkilerini geliştirmeye dayalı yeni bir mekansal düzenleme olarak  tanımlamaya  çalışmaktadır.

 

Bu nedenle farklı konut tiplerini içeren bloklar  emsalin izin verdiği ölçüde az katlı tutularak alanda  sıkışık bir düzen elde edilmeye çalışıldı. Ancak bu sıkışık düzenin temel amacı;  bir yandan sokak dokusu yaratırken, diğer yandan bir bahçenin  sınır öğelerini yaratmaktadır. Her iki durumda da  söz konusu sıkışık düzen yaşam alanları  açısından rahat açıklıkları barındırmaktadır.

 

Dolayısıyla yerleşme düzeni açısından önerinin amacı; güçlü dış mekanlar oluşturarak güçlü komşuluk ilişkileri yaratabilmektir. Burada tüm adaları birbirine bağlayan yaya omurgası ile  bu konut yerleşiminde sürdürülebilirlik olgusunu ön planda tutmak amaçlanmıştır.

 

Öte yandan topoğrafyanın olanaklarını kullanarak güçlü bir zemin suyu  yönetimi planlanmaktadır. Böylece biriktirilen sular arıtılarak yeniden kullanılacaktır.

 

Ekolojik açıdan doğal değerlere verilen önem açık alanların çocuklar, gençler, yetişkinlerin katılımıyla  gerçekleşecek bir peyzajın oluşturulması  amaçlanmıştır.

 

  1. Plan Konsepti  :

 

Önerimizin plan konseptinin ana düşüncesi;   ortak kullanım alanlarından başlayarak konut içine kadar güçlü komşuluk ilişkilerini  gerçekleştirmek amacıyla  iletişim ve etkileşimi  sağlayacak  mekansal  düzenlemeler  yaratmaktır.

 

Çünkü günümüz konut  yerleşmelerinin en temel sorunu;  sosyal etkileşimin olmadığı-olamadığı dolayısıyla  yabancılaşma olgusunun  ortaya çıktığı mekansal düzenlemelerdir.

Bu nedenle şartnamada  belirtilen  ortak kullanım alanlarını minimalize eden yaklaşımın tersi yeğlenmiştir. Özellikle  bu alanların özenle tasarlanması  gerekmektedir.

 

1+1, 2+1, 3+1 ve 4+1 plan tipleri alanda farklı  büyüklükteki  kullanıcı gruplarının etkileşimini sağlayacak biçimde yan yana getirilmesine çalışılmıştır. Tüm iç plan çözümlerinde geleneksel Türk konut kültürünün yorumlanmasına  çalışılmıştır. Bu nedenle  mutfak odaklı bir yaşama  mekanı  çevresinde diğer mekanlar biçimlenmektedir. Öte yandan tüm planlar yapım tekniği açısından  tünel kalıp tercihinden dolayı, tünel kalıp birim modülasyonu kullanılarak boyutlandırılmıştır.

 

            3.Cephe Konsepti :

 

Cepheler  dış mekanların en önemli elemanlarıdır. Geleneksel konut  mimarimizin  en karakteristik cephe elemanı ise cumbalardır. Cumbalar sokağa doğru hareketlenen yapısı, kafesli pencereleri  ile  bölgeden bölgeye  farklılıklar göstermektedir.

 

İstanbul kent mimarisinde  karakteristik konutların en önemli özelliği dar cepheli, cumbalı kent evleridir. Cumbalı kent evleri bizim önerimizde cephe konseptini oluşturmaktadır. Cephe estetiğinde ahşap  kaplı modüler cumba  elemanını renkli branda  bezleri ile  oluşturulan güneş kırıcılar ile korkuluk elemanları eşlik etmektedir. Böylece her yapı adasında yer alan blokların kolayca tariflenmesi amaçlanmıştır.

 

Bunun dışında  daha önce de değinilen  zemin suyu projesi, çöp toplama ve yakma projesi, tüm atık suların yeniden değerlendirilmesi projesi, her yapı adasını hiyerarşik bir düzen  oluşturacak biçimde  planlama yaklaşımı projenin üst ölçekli kararları olarak öne çıkmaktadır.