TROYA MÜZESİ MİMARİ PROJE YARIŞMASI


Çanakkale / Türkiye / 2011
 

Troya Müzesi Mimari Açıklama raporu 3 bölümden oluşmaktadır.

 

1.Mimari Konsept;

 

Troya Müzesi Antik Troya Ören Yerinin etkileşim alanı içinde  ve Tevfikiye Köyünün hemen karşısında konumlanması planlanmaktadır. Homerosun İlyada Destanında anlatılan kent olan Troya tüm tarihsel dönemler boyunca  9 katmandan oluşmaktadır. Surları, kent kapıları, Atena Tapınağı ve güzel evleri ile kent uzun  zaman sürmüş savaşlara sahne olmuştur. Homeros İlyada Destanında bu savaşın son on gününü ve savaşın sahnesi olan Troya'yı anlatmaktadır.

Tarihde çeşitli olaylara sahne olmuş Troya Kentini bir anlamda belleğini sergileyecek olan müze nasıl bir mimari konseptle tasarlanmalıdır.

Antik kentin Çanakkale kent merkezinden uzakta ve en yakın yerleşke konumundaki Tevfikiye köyünün mekansal açıdan niteliksiz ve hizmet açısından organize edilmemiş  bir görünümü tasarım için önemli sorunlardan biridir. Öte yandan  Troya Ören yerini görmeye gelenlerin kentin görkemli geçmişini belleklerinde yeterince canlandırabilecekleri anlatımlara ve çoğu toprak altında olan tarihi kent katmanlarına ait kalıntılarını göremiyor olmaları, Troya Müzesinin her hangi bir müze tasarımından farklı bir konuma taşımaktadır. Bu nedenle Troya Müzesi için bizim önerimiz kapalı, açık ve yarı açık alanları birlikte organize edilmiş bir yerleşke konsepti içinde müzenin tasarlanması olarak belirlenmiştir.

Bu amaçla  Troya Kentinin birinci katmanında yer alan ve bilinen en eski tek odalı ev örneği olan Megaron bir arkitip olarak seçilmiştir.

 Megaronun  tek odalı bir mekan olması düşüncesinden hareketle müze programında belirlenen işlevler, işlevsel ilişkiler içinde gruplanarak tek hacimli, yeni bir genel tip geliştirilmiştir. Bu genel tip 2 megaronun yanyana gelmesiyle elde edilen bir büyüklüğün oranlarını yakalamaktadır.  İşte müze yerleşkesinin mekansal örüntüsünün  bu tek odalı birimin (genel tipin)  organizasyon oluşturmaktadır.

Bu örüntünün kapalı, açık ve yarı açık mekansal düzenini söz konusu birimin yarattığı ızgara kompozisyon belirlemektedir. Böylece tek hacimli müze mekanı tasarlamak yerine adeta antik Troya kentini tüm mekansal örüntüleriyle yeniden canlandırmaya yönelik bir müze yerleşkesi tasarlanmış oldu.

2.İşlevsel Organizasyon,

 

Müze programı incelendiğinde 6 bölümden oluştuğu görülmektedir. Bunlar;

  • Girişler
  • Sergileme Mekanları
  • Eğitim-Araştırma Mekanları
  • Sosyal - Kültürel Mekanlar
  • Servis Mekanları
  • Açık ve Yarı açık mekanlardır.

Müze için belirlenen bu 6 işlev başlığı daha önce tanımlanan ızgara yaklaşımı içinde gruplanarak çözümlenmeye çalışılmıştır. Giriş mekanı esas olarak işlevsel gruplamayı 2 bölgeye ayırmaktadır. Bunlar; Sergileme Mekanları ve Sosyal Kültürel mekanlar olup  bu gruplama yarı açık mekansal düzenlemenin bir  parçası biçiminde gerçekleştirilmiştir.

 

Kapalı hacimlerin tümü hem iç avlular hemde yarı açık mekanları tanımlayan dış avlularla birlikte var olacak biçimde gruplandırılmıştır. Bu organizasyon müzeyi gezen ziyaretçi için Troya sokaklarındaki yaşamı ve mekanı -zamanı keşfetme duygunun yaratılacağı düşünülmektedir. Öte yandan işlevlerin tek bir oda içinde çözümlenmesi oda içindeki etkinliklerin izleme, katılma ve merak duygusu yaratarak izleyenlerin müze içinde uzun zaman geçirmesine zemin hazırlamaktadır.

Yerleşke esas olarak 2 kattan oluşmaktadır. Bunlar; Alt zemin ve Üst Zemin kat olarak projede tanımlanmaktadır. Ancak işlevsel organizasyon ilkesi her 2 katda da benzer bir anlayışı yansıtmaktadır. Alt zemin kat özellikle, teknik servisler, depolar, araştırma ve eğitim bölümüne ayrılmıştır.

Yerleşkenin en önemli mimari elemanlarından birini kule seyir anfisi oluşturmaktadır. Antik Troya kenti ve Savaşın geçtiği alanları  panoromik olarak izleye bilmek için tasarlanmış  bu mekan bir anfi düzenine sahiptir.

 
 

3.Sergileme Konsepti;

 

Troya Müzesi kalıcı ve geçici sergileme mekanları daha önce tanımlanan konsept çerçevesinde organize edilmiştir. Sergi salonları mimari konsepte belirlenen genel tipin ızgara sirkülasyon şemasının tanımladığı alanlar ve İç bahçe/ Yarı açık / Dış mekanlar tarafından belirlenmektedir. Benzer anlayış Sosyal Kültürel mekanlar ve Araştırma-Eğitim Bölümleri içinde geçerlidir. Girişten ihtibaren belirlenen ana sirkülasyon akışı tüm sergileme hacimlerine ulaşırken dinamik bir izleme güzergahı oluşturmaktadır. Böylece iç/dış, kapalı/açık mekan geçişleri sergileme konseptşyle bütünleşmektedir.

Sergileme konseptinin en önemli aşamlarından birinide dış mekan sergileme düzeni oluşturmaktadır. Troya Müze yerleşkesi için karar verilen ızgara planın devamı olarak tüm açık alanlar bir anlamda yaya güzergahlarıyla bütünleşen geçici ve kalıcı açık sergileme podyumları olarak tasarlanmıştır. Bu ızgara planlama proje alanı sınırlarıyla ilişki kuracak biçimde Antik Troya kentini koruyan dairesel planlı  savunma duvarlarına gönderme yaparak dairesel bir keşif güzergahı tasarlanmıştır. Bu güzergah tüm yaya güzargahlarını bir çeperde toplayarak farklı açık alan kullnımlarını tanımlamaktadır. Proje alanında yer alan nekrapol ve su kanalı söz konusu keşif güzergahı ile ilişkilendirilerek açık alanların önemli omurgalarından biri haline getirilmiş olup bu bölge kalıcı açık sergileme alanı olarak bırakılmıştır.

Açık sergileme konseptinin en önemli bölümlerinden biri Troya Ören yerini Müze alanına taşıyan yaya omurgasıdır. Antik Troya kentinin Güney kapısıyla dik olarak buluşan bu omurga kazı alanlarının planlanmasının ardından arkeolojik parkın esas gezi güzergahları ile tamamlanması düşünülmektedir.